produktów: 0

    0,00

    Przejdź do koszyka »
    Szanowny kliencie używamy cookies w celu świadczenia usług. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie. Możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
     
     
    Fryderyk NietzscheFryderyk Nietzsche

    Friedrich Wilhelm Nietzsche (1844-1900) – niemiecki filozof, poeta, pisarz , filolog klasyczny. Krytykował chrześcijaństwo i współczesną mu kulturę zachodnią. Szanował wartości obecne w antycznej kulturze greckiej i postulował powrót do niej.

     

    Był synem luterańskiego pastora Carla Ludwiga Nietzschego. Wychowywał się w rodzinie o tradycjach protestanckiej religijności szwabskiej, którą cechowało zamknięcie w ramach indywidualistycznej interpretacji Biblii. Protestancka religijność wpłynęła na kształt pojęcia moralności niewolniczej, którą później analizował Nietzsche. Filozof wielokrotnie przyznawał się do polskiego pochodzenia. Był to rodzaj manifestacji przeciwko Niemcom i ich kulturze, którą uważał za upadłą.

     

    W 1850 (już po śmierci ojca) cała rodzina przeniosła się  do Naumburg, gdzie rozpoczął naukę w szkole miejskiej, a następnie kontynuował ją w gimnazjum przykatedralnym. W tym okresie zapoznał się z klasyczną muzyką niemiecką. Po ukończeniu gimnazjum bezpłatnie uczył się w Pforcie. W 1864 rozpoczął studia w zakresie filologii klasycznej, teologii, historii Kościoła i sztuki na Uniwersytecie w Bonn. Po dwóch semestrach przeniósł się do Lipska. Tam jeszcze jako student został uznanym filologiem klasycznym i współtwórcą publicznego towarzystwa filologicznego.  W 1866 ukazały się drukiem jego pierwsze publikacje – rozważania o poezji Teognisa z Megary i komentarze do Arystotelesa.

    Jednym z przełomowych w jego życiu był rok 1867. Poznał wtedy filozofię Arthura Schopenhauera, zawartą w dziele Świat jako wola i przedstawienie. Schopenhauerowska analiza moralności, jednostki wybitnej, znaczenia sztuki w życiu człowieka, pobrzmiewa echem w całym dziele Nietzschego, nawet gdy doszedł już do wniosku, że Schopenhauer się mylił i występował przeciw jego filozofii. Dzięki Schopenhauerowi Nietzsche zbliżył się też do Richarda Wagnera.

    Kiedy wrócił z obowiązkowej służby wojskowej, zaproponowano mu profesurę nadzwyczajną na katedrze filologii klasycznej uniwersytetu w Bazylei. Oficjalnie powołano go w lutym 1869, na podstawie opublikowanych prac, kiedy nie miał jeszcze doktoratu, bez egzaminów i habilitacji. Miał wtedy niecałe 25 lat.

     

    W 1872 wydał książkę Narodziny tragedii, czyli hellenizm i pesymizm, w której znalazły się jego koncepcje dionizyjskości i apollińskości. Książka przeszła bez echa, pojawiło się tylko kilka jawnie negatywnych recenzji, w efekcie których Nietsche utracił zaufanie studentów jako filolog. Pomimo talentu wykładowcy, w semestrze 1872/1873 na jego wykłady uczęszczało zaledwie dwóch słuchaczy.

     

    W Bazylei zawiązał też Nietzsche przyjaźń z młodszym od siebie o pięć lat Paulem Rée – wywarła ona pewien wpływ na jego twórczość i znacznie większy na życie osobiste.

    W Bazylei, w wieku 25 lat, Nietzsche złożył podanie o anulowanie obywatelstwa pruskiego. Oficjalną odpowiedź otrzymał w dokumencie z dnia 17 kwietnia 1869 roku.

     

     

    Nietzsche poznał Richarda Wagnera jeszcze w Lipsku, w roku 1868, we wczesnym okresie swojej fascynacji muzyką kompozytora. Połączyła ich właśnie miłość muzyki i zainteresowanie filozofią Schopenhauera. Wagner był poruszony przeciwstawieniem apollińskość-dionizyjskość, swoje opinie wyraził w liście do Nietzschego.

    Lata 1873–1876 to okres silnego zbliżenia z Wagnerem. Nietzsche był stałym gościem u Wagnerów w Triebschen, a po ich przeprowadzce również w Bayreuth. Mógł przyglądać się z bliska życiu wielkiego kompozytora i analizować motywy jego postępowania, a te uznał za dalekie od ideałów chrześcijańskich. Wagner stanowił w oczach Nietzschego dowód, że wielkie dzieło często idzie w parze z "niskimi" pobudkami twórcy – samolubstwem, zawiścią, pragnieniem sławy, zadufaniem w sobie, autorytaryzmem i małostkowością. Między innymi te cechy Wagnera, oprócz późniejszej jego sympatii dla nacjonalizmu i chrześcijaństwa oraz panującego w otoczeniu artysty antysemityzmu, doprowadziły do rozstania Nietzschego z kompozytorem pod koniec 1876 roku.

    Zerwanie z Wagnerem miało jednak głębsze podłoże niż niezgodność poglądów, było wynikiem przemian, jakie zachodziły w samym Nietzschem. W lipcu 1876, jeszcze w czasie poprawnych stosunków z Wagnerem, Nietzsche napisał pierwsze zdania dzieła Ludzkie, Arcyludzkie, w którym wstępnie zarysował niektóre koncepcje, rozwijane następnie w późniejszych pracach – krytyka teorii poznania, języka i chrześcijaństwa.

    Ludzkie, Arcyludzkie jest też pierwszym dziełem, w którym Nietzsche wypróbował formę aforyzmu. Wszystkie jego książki napisane po 1878 roku mają postać zbioru luźnych, choć pogrupowanych tematycznie, krótkich ustępów, czy wręcz pojedynczych zdań. Było to z jednej strony wynikiem poszukiwań najbardziej odpowiedniej dla wyrażenia myśli formy literackiej, a z drugiej koniecznością – w tym właśnie okresie nasiliły się objawy choroby, na którą Nietzsche cierpiał właściwie od wczesnej młodości.

    Pierwsze bóle głowy wystąpiły u Nietzschego w 1856 roku, przybierając w późniejszym okresie formy nawet kilkudniowych ataków migreny, połączonych z wymiotami i bólem oczu, co groziło mu ślepotą. Próby kuracji nie dawały rezultatu, Nietzsche uznał zresztą, że sam będzie dla siebie najlepszym lekarzem. Podawano wiele przyczyn wyjaśniających podłoże choroby: od obciążenia dziedzicznego (ojciec Nietzschego zmarł na guza mózgu), po zarażenie syfilisem, jednak żadne z nich nie zyskało powszechnej akceptacji. W 1876 roku Nietzsche zmuszony był prosić na uniwersytecie o urlop zdrowotny, a w 1879 roku, już po ukazaniu się książki Ludzkie, Arcyludzkie, ostatecznie zrezygnował z profesury. Jako byłemu profesorowi bazylejczycy przyznali mu rentę, co pozwalało na skromne, lecz niezależne życie.

    W 1889 roku, po totalnej katastrofie psychicznej w Turynie, choroba Nietzschego została zdiagnozowana jako paralysis progressiva (trzeciorzędny syfilis). Mimo braku jakiegokolwiek klinicznego dowodu (pierwszy i niespecyficzny test Wassermana pojawił się w 6 lat po śmierci Nietzschego) diagnoza ta, powtarzana w różnych biografiach, przetrwała przeszło stulecie. Eva Cybulska podważyła tę tezę w 1996 na konferencji nietzscheańskiej w Manchesterze, proponując w zamian diagnozę zespołu maniakalno-depresyjnego z waskularną demencją.

     

     

    Po złożeniu profesury Nietzsche często zmieniał miejsce pobytu, nawet kilkakrotnie w ciągu roku. Poszukując odpowiedniego dla siebie klimatu przemierzał całe Włochy, to znów wracał do Niemiec i Szwajcarii, a jedynym w miarę stałym miejscem pobytu było Sils-Maria nad jeziorem Silvaplana w dolinie Inny w Szwajcarii. To tam miał przeżyć wizję wiecznego powrotu, który jest jednym z podstawowych pojęć jego filozofii, tam też naszła go myśl o przewartościowaniu wszelkich wartości. W latach 1880–1882 wyszły kolejno książki: Wędrowiec i jego cieńJutrzenka oraz Wiedza radosna będące efektem zmagań Nietzschego z problemami śmierci Boga, nihilizmu, krytyki chrześcijaństwa i koncepcją nadczłowieka jako ich przezwyciężenia. Wreszcie, w roku 1883 ukazała się "książka dla wszystkich i dla nikogo" – Tako rzecze Zaratustraopus Vita Nietzschego. W zasadzie nie ma w tej książce nic nowego, wszystkie wyłożone w niej myśli zawarte są już we wcześniejszych dziełach, ale użyty tu język uczynił z niej jedno z najważniejszych osiągnięć literatury niemieckiej. Nietzsche-Zaratustra naucza o nadczłowieku, śmierci Boga i wiecznym powrocie – wielu sądzi, że nigdy filozofia nie była przekazywana w taki sposób.

     

    Kolejne dzieła Nietzschego, zawierające kontynuację i rozwinięcie myśli wyłożonych w Zaratustrze, to Poza dobrem i złem (1886), Z genealogii moralności (1887), Zmierzch bożyszcz oraz Antychryst (1888). Owocem roku 1888 są też Dytyramby dionizyjskie, poświęcona Wagnerowi rozprawa Nietzsche kontra Wagner i autobiograficzna książka Ecce Homo, która post factum może być odczytana jako zapowiedź tragicznego końca filozofa.

    Stale obecna w twórczym życiu Nietzschego choroba rozwijała się bowiem bez przerwy i w końcu przerodziła się w obłęd. Listy Nietzschego z końca grudnia 1888 i początku stycznia 1889 roku wydają się świadczyć o gwałtownej utracie rozeznania w sytuacji i kontaktu z otoczeniem. 3 stycznia 1889 roku nastąpiło załamanie — kilka dni później Nietzsche został przewieziony do kliniki psychiatrycznej w Bazylei, a stamtąd do kliniki w Jenie. W marcu 1890 żyjąca jeszcze matka zabrała go do Naumburg (Saale), zaś po jej śmierci w 1897 roku siostra Nietzschego wynajęła dom w Weimarze, gdzie filozof spędził ostatnie 3 lata życia w całkowitym oderwaniu od świata i apatii. Jego ciało spoczywa obok ojca na cmentarzu w Röcken.

     
     
    Metody płatności Nasi partnerzy logistyczni Sprawdzona usługa
    Metody płatności: Za Pobraniem, MasterCard, Visa, PayU, PayPal Nasi partnerzy logistyczni: FedEx, Inpost, Ruch
    • Szybka dostawa
    • Ochrona konsumenta
    • Polityka prywatności
    • 14-dniowe prawo zwrotu
    • Bezpieczne płatności
    • Szyfrowanie SSL
    Najpopularniejsi Autorzy Znajdziecie nas

    Wojciech Sumliński

    Wiktor Suworow

    Sławomir Cenckiewicz

    Rafał Ziemkiewicz

    Dorota Kania

    Bronisław Wildstein

    Wojciech Cejrowski

    Marcin Wolski

    Tadeusz Płużański

    Marek Jan Chodakiewicz

     

    Andrzej Nowak

    Norman Davies

    Bohdan Urbankowski

    Dietrich Von Hildebrand

    Filip Musiał

    Józef Mackiewicz

    Paweł Wieczorkiewicz

    Gilbert Keith Chesterton

    Adam Szustak

    Clive Staples Lewis

    Jacek Pulikowski

    Aleksander Posacki

    Waldemar Chrostowski

    Nick Vujcic

    Richard Rohr

    Scott Hahn

    Jan Paweł II

    George Orwell

    Jacek Piekara

    Vladimir Volkoff

    Waldemar Łysiak

    Jean Raspail

    Sergiusz Piasecki

    Agatha Christie

    J.R.R. Tolkien